به گزارش موسسه مطالعات جنگ (ISW) با استناد به دادههای سامانه ردیابی زنده ماهوارهای N۲YO، هیچیک از ۱۶ ماهوارهای که روسیه ۱۹ ژوئیه در چارچوب برنامه «راسویت» ـ تلاش مسکو برای ساخت نسخه بومی استارلینک برای هدایت پهپادها و موشکهایی که بیش از چهار سال است علیه اوکراین به کار میبرد ـ پرتاب کرده، به مدار پیشبینیشده خود نرسیده است.
این گزارش میگوید بیشتر ماهوارهها اکنون در ارتفاعی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتر قرار دارند، «بسیار پایینتر از ارتفاع عملیاتی ۸۷۰ کیلومتری در نظر گرفتهشده برای ماهوارههای راسویت».
دستکم دو ماهواره به نظر میرسد در مسیر ورود مجدد به جو زمین قرار گرفتهاند.
ماهوارههایی که در ارتفاع پایینتر پرواز میکنند با مقاومت جوی بیشتری روبهرو میشوند، سوخت را سریعتر مصرف میکنند و عمر عملیاتی کوتاهتری نسبت به ماهوارههای مستقر در مدارهای بالاتر دارند؛ به این معنا که این ماهوارههای دچار مشکل، حتی اگر مدارشان پایدار شود، احتمالا به اندازهای که روسیه برنامهریزی کرده بود دوام نخواهند آورد.
اینترنت ماهوارهای به یکی از ارکان اصلی شیوه جنگ دو طرف تبدیل شده است.
دسترسی اوکراین به استارلینک به نیروهای این کشور امکان داده است پهپادهای شناسایی و تهاجمی را به پرواز درآورند، آتش توپخانه را هماهنگ کنند و در مناطقی که حملات روسیه زیرساخت زمینی را نابود کرده، ارتباط خود را حفظ کنند.
ابعاد انسانی این جنگ کاملا ملموس است. از زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه در فوریه ۲۰۲۲ تا پایان ژوئیه، هیات نظارت حقوق بشر سازمان ملل در اوکراین (HRMMU) دستکم مرگ ۱۶ هزار و ۸۷۴ غیرنظامی و زخمی شدن ۵۱ هزار و ۱۷۳ نفر را تایید کرده است.
هیات نظارت حقوق بشر سازمان ملل در گزارشی که ۱۳ اوت منتشر شد اعلام کرد ژوئیه ۲۰۲۶ مرگبارترین ماه برای غیرنظامیان اوکراینی از مارس ۲۰۲۲ بوده است؛ ماهی که دستکم ۴۳۷ نفر کشته و ۲۶۱۰ نفر زخمی شدهاند. به گفته این هیات، این وضعیت ناشی از جهش شدید در بمباران هوایی و حملات بمبهای سرشی، در کنار تداوم حملات موشکی و پهپادی دوربرد علیه شهرهای دور از خط مقدم بوده است.
گزارشهای ماهانه این هیات همچنین در آوریل و مه پیاپی رکوردهای تازهای برای تعداد قربانیان پهپادهای کوتاهبرد در نزدیکی خط مقدم ثبت کردهاند.
یک منظومه عملیاتی راسویت توان روسیه برای هدایت حملات را در فاصلههای بیشتر و با دقت بالاتر گسترش میدهد؛ موضوعی که نشان میدهد چرا شکستهای مکرر این برنامه اهمیتی فراتر از جزئیات فنی دارد.
به گزارش ISW، از میان ۱۶ ماهواره راسویت که ۲۴ مارس پرتاب شدند، ۱۲ ماهواره به ارتفاع هدفگذاریشده ۵۵۰ کیلومتری رسیده و در همان مدار باقی ماندهاند.
همین ماهوارهها در حال حاضر دو پنجره روزانه اتصال برای نیروهای روسیه فراهم میکنند که در مجموع تا ۹۰ دقیقه بر فراز اوکراین دوام دارد.
به نظر میرسد مسکو برای جبران از دست دادن دسترسی به استارلینک، اجرای این برنامه را شتاب بخشیده است. وزارت دفاع اوکراین اوایل فوریه اعلام کرد پایانههای استارلینکی که نیروهای روسیه به طور غیرقانونی استفاده میکردند، پس از آنکه کییف و اسپیسایکس شبکه را به نظام «فهرست سفید» محدود به پایانههای تاییدشده منتقل کردند، غیرفعال شدهاند.
گزارش ISW تاکید کرده است که «روسیه احتمالا برای تسریع استقرار این منظومه با چنین سرعتی آماده نبوده و به احتمال زیاد با تاخیرهای بیشتری روبهرو خواهد شد».
با این حال تهدید از بین نرفته است. ISW هشدار داده است که ماهوارههای موجود «ممکن است به نیروهای روسیه امکان دهند در بازههای زمانی اتصال، با استفاده از سامانههای بدونسرنشین هدایتشونده از راه دور حملات دقیقتری علیه اوکراین انجام دهند»؛ یادآوری این نکته که برای ادامه وارد کردن آسیب، روسیه به منظومه کاملا عملیاتی نیاز ندارد و یک سامانه نیمهکار هم کفایت میکند.
شرکت هوافضای روسی «بیورو ۱۴۴۰» که توسعه ماهوارهها را بر عهده دارد اعلام کرده قصد دارد «دهها» پرتاب دیگر انجام دهد تا صدها ماهواره جدید در مدار قرار دهد.
سرهی بسکرستنوف، که آن زمان مشاور وزیر دفاع اوکراین بود، ۳۱ مه گفت روسیه برای دستیابی به پوشش پیوسته و پایدار به دستکم ۲۰۰ تا ۲۵۰ ماهواره در مدار نیاز دارد و بعید است مسکو در کوتاهمدت به این هدف برسد.
گزارش، گلوگاه اصلی روسیه را وابستگی این کشور به راکت سایوز-۲.۱بی دانسته است؛ «ابزاری پرهزینه و کمیاب».
از سال ۲۰۲۲ تاکنون در مجموع تنها شش تا هشت پرتاب سایوز-۲.۱بی برای همه ماموریتهای فضایی و تجاری انجام شده است؛ سرعت عملیاتیای که به گفته ISW حداکثر امکان «پرتاب ۱۲۸ ماهواره راسویت در چهار سال» را فراهم میکند، آن هم فقط در صورتی که همه پرتابها موفق باشند و هیچکدام به ماموریت دیگری اختصاص نیابد.
تاکنون تنها ۳۷٫۵ درصد ماهوارههای راسویتی که پرتاب شدهاند به ارتفاع عملیاتی پایدار رسیدهاند.
نیروهای اوکراینی زیرساختهای پشت این برنامه را نیز هدف قرار دادهاند؛ تلاشی آشکار برای کند کردن سامانهای که میتواند توان روسیه برای وارد کردن ضربات مرگبار در اوکراین را گسترش دهد.
نیروهای اوکراین در شب چهاردهم به پانزدهم اوت مرکز موشکی فضایی «پراگرس»، تولیدکننده راکتهای پرتابگر نوع سایوز، را هدف قرار دادند.
۲۳ اوت نیز تلاش دیگری برای حمله به پایگاه فضایی پلستسک انجام شد؛ دو روز پیش از آنکه روسیه راکت سایوز-۲.۱بی حامل ماهواره گلوناس-کی۱، بخشی از سامانه جایگزین روسیه برای جیپیاس، را پرتاب کند.
هر دو دسته ماهواره راسویت از پلستسک پرتاب شدهاند و گزارش نتیجه گرفته است که حملات اوکراین «نه تنها تامین و تولید محدود راکتهای پرتابگر روسیه، بلکه زیرساخت اندک پرتاب برای قرار دادن ماهوارهها در مدار را تهدید میکند»؛ زیرساختی که اگر دستنخورده بماند و کار کند، جنگ روسیه علیه اوکراین را بسیار مرگبارتر خواهد کرد.
