۲۸ اوت، ماهواره MTG-I۲ (تصویرگر نسل سوم متئوست-۲) از پایگاه فضایی اروپا در کورو سوار بر موشک آریان ۶ به فضا پرتاب شد؛ نهمین ماموریت این پرتابگر و نخستین پرواز آن به مدار انتقالی زمینثابت. با این پرتاب، آژانس فضایی اروپا (ESA) و سازمان یومتست نخستین مجموعه سهتایی عملیاتی منظومه ماهوارهای متئوست نسل سوم را تکمیل میکنند؛ منظومهای که در ارتفاع ۳۶ هزار کیلومتری بالای استوا قرار گرفته تا آبوهوای اروپا، مدیترانه و شمال آفریقا را بهطور دائم زیر نظر داشته باشد.
برای درک این که این ماهواره دقیقا چه تغییری ایجاد میکند، با کسی صحبت کردهایم که دهههاست در کار روزانه خود تصاویر ماهوارهای را تحلیل میکند: پانوس جیانوپولوس، هواشناس سازمان هواشناسی ملی یونان (HNMS) و مجری بخش هواشناسی در گروه رسانهای اسکای.
پانوس جیانوپولوس یادآوری میکند: «وقتی ۲۵ سال پیش کارم را شروع کردم، فقط هر ۳۰ دقیقه یک تصویر داشتیم و سه کانال؛ آن نسل اول متئوست بود که حدود دو دهه پیش پرتاب شده بود.» او توضیح میدهد نسل دوم تفاوت آشکاری ایجاد کرد: ۱۲ کانال و تصاویر هر ده دقیقه یک بار ــ و هر پنج دقیقه برای اروپا ــ که علاوه بر این امکان میداد کانالها را ترکیب کنیم تا مه، گرد و غبار، خاکستر آتشفشانی و روند شکلگیری و تضعیف توفانها را از لحظه تولد تا زمان فروکشکردن دنبال کنیم.
با نسل سوم، که MTG-I۲ به آن تعلق دارد، جهش حتی بزرگتر است. این ماهواره جدید هر دو و نیم دقیقه یک بار بخش بالایی کره زمین را با تمرکز بر اروپا اسکن خواهد کرد؛ قابلیتی که به گفته جیانوپولوس «تا امروز در هیچ جای دنیا، حتی در ایالات متحده، محقق نشده است». او اذعان میکند این جهش میتواند از توان تحلیل انسانی فراتر برود و میگوید: «نمیدانم ما هواشناسان بهتنهایی بتوانیم از تمام این اطلاعات استفاده کنیم یا نه، اما با کمک هوش مصنوعی این تصاویر هر ۲.۵ دقیقه میتواند پیشبینیهای بسیار کوتاهمدت را بهشدت بهبود دهد.»
این نسل جدید ماهوارهها همچنین یک آشکارساز صاعقه دارد؛ قابلیتی که متئوست هرگز پیش از این نداشت و میتواند در یک نوار بسیار باریک از طیف، در هر ثانیه هزار نمونه ثبت کند. و این ماهواره تنها نیست: در مدار، ماهواره MTG-S بهعنوان دومین عضو این خانواده که در سال ۲۰۲۵ پرتاب شد، هماکنون فعال است و پروفیلهای رطوبت و دما را در جو اندازهگیری میکند. جیانوپولوس میگوید: «تا پیش از این، عمدتا به بالنهای سوند متکی بودیم که هر ۱۲ ساعت از تعداد محدودی نقطه به هوا فرستاده میشدند. آن ماهواره کمتر از یک سال است که داده ارسال میکند و این دادهها همین حالا در مدلهای جهانی پیشبینی ادغام شدهاند.»
آمادهسازی کامل MTG-I۲ هنوز حدود شش ماه زمان میبرد تا پیش از آن که در کنار دو ماهواره همخانوادهاش یکپارچه و کالیبره شود. از آن پس، احتمالا در حدود آوریل ۲۰۲۷، این سه ماهواره مانند یک سامانه واحد عمل خواهند کرد. جیانوپولوس معتقد است: «این نسل سوم متئوست هم بر پیشبینیهای بسیار کوتاهمدت ــ یعنی دو تا سه ساعت آینده ــ تاثیر خواهد گذاشت و هم بر بازه معمول یک تا ده روز.»
